Το υψηλό PSA μετά από αφαίρεση προστάτη​ είναι ανησυχητικό;

Μετά από ριζική προστατεκτομή, ο δείκτης PSA αποκτά ιδιαίτερη σημασία τόσο για τον ασθενή όσο και για τον θεράποντα ιατρό. Δεν είναι λίγοι οι άνδρες που, βλέποντας μια τιμή PSA να αυξάνεται μετά το χειρουργείο, αναρωτιούνται αν το υψηλό PSA μετά από αφαίρεση προστάτη αποτελεί άμεσο λόγο ανησυχίας ή αν πρόκειται για ένα εύρημα που χρειάζεται απλώς σωστή ερμηνεία και παρακολούθηση. Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη και χρειάζεται ανάλυση, την οποία θα πραγματοποιήσουμε στις ενότητες του άρθρου που ακολουθούν.

Θεραπευτικές επιλογές στον εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη

Ο καρκίνος του προστάτη που διαγιγνώσκεται σε πρώιμο στάδιο παρουσιάζει μεγάλη ετερογένεια. Σε κάποιους ασθενείς παραμένει βραδέως εξελισσόμενος για πολλά χρόνια, ενώ σε άλλους μπορεί να εμφανίσει πιο επιθετική συμπεριφορά. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν υπάρχει μία και μοναδική θεραπευτική στρατηγική για όλους.

Το σημαντικότερο βήμα μετά τη διάγνωση είναι η ψύχραιμη ενημέρωση. Η λήψη αποφάσεων υπό το βάρος φόβου ή πανικού σπάνια οδηγεί στο βέλτιστο αποτέλεσμα. Όταν η νόσος είναι εντοπισμένη, υπάρχει χρόνος για σωστή εκτίμηση των δεδομένων και εξατομικευμένη επιλογή θεραπείας.

Ενεργός παρακολούθηση και προσεκτική αναμονή

Η ενεργός παρακολούθηση εφαρμόζεται σε επιλεγμένους ασθενείς με χαμηλής επιθετικότητας καρκίνο. Στόχος της δεν είναι η αποφυγή της θεραπείας, αλλά η αναβολή της μέχρι να υπάρξουν σαφή σημάδια εξέλιξης. Περιλαμβάνει συστηματικό έλεγχο PSA, μαγνητική τομογραφία προστάτη,δακτυλική εξέταση και, όπου χρειάζεται, επαναληπτικές βιοψίες.

Η προσεκτική αναμονή αφορά κυρίως μεγαλύτερους σε ηλικία άνδρες ή ασθενείς με περιορισμένο προσδόκιμο ζωής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση στοχεύει περισσότερο στον έλεγχο των συμπτωμάτων παρά στην ίαση.

Ριζική προστατεκτομή και η αναμενόμενη πορεία των τιμών του PSA

Η ριζική προστατεκτομή αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές θεραπείες για τον εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη. Με την αφαίρεση ολόκληρου του προστατικού ιστού, ο οργανισμός παύει ουσιαστικά να παράγει PSA. Για τον λόγο αυτό, μετά το χειρουργείο αναμένεται το PSA να μειωθεί σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα.

Η πλήρης κάθαρση του PSA από το αίμα δεν είναι άμεση, καθώς ο δείκτης έχει συγκεκριμένο χρόνο ημίσειας ζωής. Έτσι, η πρώτη αξιόπιστη μέτρηση πραγματοποιείται σε έξι εβδομάδες και μετά τρεις μήνες μετά την επέμβαση.

Τι υποδηλώνει ένα υψηλό PSA μετά από αφαίρεση προστάτη

Όταν, μετά από μια περίοδο μη ανιχνεύσιμων τιμών, παρατηρείται σταδιακή άνοδος του PSA, τότε γίνεται λόγος για βιοχημική υποτροπή. Με απλά λόγια, το υψηλό PSA μετά από αφαίρεση προστάτη υποδηλώνει ότι κάπου στον οργανισμό παραμένουν κύτταρα προστάτη που συνεχίζουν να παράγουν PSA.

Το σημείο αυτό θεωρείται το πρώτο εργαστηριακό σημάδι πιθανής υποτροπής της νόσου.

Είναι η βιοχημική υποτροπή συνώνυμη της υποτροπής του καρκίνου;

Εδώ βρίσκεται και η πιο σημαντική διευκρίνιση. Η βιοχημική υποτροπή δεν σημαίνει αυτόματα κλινική υποτροπή ή μεταστατική νόσο. Δεν υπάρχει ασθενής που να εμφανίζει μεταστάσεις χωρίς προηγουμένως να έχει παρουσιάσει αύξηση του PSA, όμως το αντίστροφο δεν ισχύει πάντα.

Πολλοί άνδρες με υψηλό PSA μετά από αφαίρεση προστάτη δεν θα αναπτύξουν ποτέ απομακρυσμένες μεταστάσεις. Η κλινική σημασία ενός υψηλού PSA μετά από αφαίρεση προστάτη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και όχι μόνο από την απόλυτη τιμή του δείκτη.

Παράγοντες που επηρεάζουν την πρόγνωση όταν εμφανίζεται υψηλό PSA μετά από αφαίρεση προστάτη

Η πιθανότητα εξέλιξης της νόσου σχετίζεται με το τελικό Gleason score, τα χειρουργικά όρια, τη διήθηση των σπερματοδόχων κύστεων ή των λεμφαδένων, καθώς και με τον χρόνο διπλασιασμού του PSA. Ιδιαίτερη σημασία έχει το πόσο γρήγορα αυξάνεται ο δείκτης, καθώς ταχύτερη άνοδος συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο μεταστατικής εξέλιξης.

Πότε και πώς αντιμετωπίζεται το υψηλό PSA μετά από αφαίρεση προστάτη

Η απόφαση για συμπληρωματική θεραπεία δεν βασίζεται αποκλειστικά στην τιμή του PSA. Αν και η έγκαιρη ακτινοθεραπεία διάσωσης σε χαμηλά επίπεδα PSA μπορεί να προσφέρει καλύτερα ογκολογικά αποτελέσματα, ο σωστός χρόνος παρέμβασης καθορίζεται εξατομικευμένα. Η ποιότητα ζωής, τα λειτουργικά αποτελέσματα και οι προτιμήσεις του ασθενούς παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Συνοψίζοντας, το υψηλό PSA μετά από αφαίρεση προστάτη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως λόγος άμεσου πανικού, αλλά ως ένα πρώιμο προειδοποιητικό σήμα που επιτρέπει στενή παρακολούθηση και έγκαιρη παρέμβαση όταν αυτή χρειαστεί. Η σωστή ερμηνεία των τιμών του PSA, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα κλινικά δεδομένα, δίνει τη δυνατότητα για τεκμηριωμένες αποφάσεις και μακροχρόνιο έλεγχο της νόσου με διατήρηση της ποιότητας ζωής. Εάν έχετε απορίες ή ανησυχείτε ότι η νόσος μπορεί να επιστρέψει, ο Χειρουργός Ουρολόγος Δρ. Βασίλειος Μυγδάλης μπορεί να σας καθοδηγήσει κατάλληλα ως προς τα βήματα που θα χρειαστούν για την αξιολόγηση της κατάστασης.